SU YALITIM MALZEMELERİ

TANIM

Yapıya zarar veren su ve nemin binaya girmesini önlemek için kullanılan özel su geçirimsiz malzemelere su yalıtım malzemeleri denir. Su yalıtım sistemleri; suyu bir bölümden diğerine geçirmeyen su yalıtım malzemeleri, suyun yapıdan uzaklaştırıldığı drenaj veya tahliye sistemleri ve suyun drenaj veya tahliye sistemine yönlendirildiği eğim betonu, drenaj levhaları vb. katmanlardan oluşur. Temel olarak; yalıtım katmanını aşamayan su, eğim betonu veya drenaj levhaları vasıtasıyla, dere, süzgeçlere vb. elemanlara yönlendirilir ve drenaj (tahliye) boruları vasıtası ile yapıdan uzaklaştırılarak işlem tamamlanır. 1.1.2. Çeşitleri Su yalıtım malzemeleri kendi içinde oldukça çeşitlilik göstermektedir. Bunları genel olarak işlevlerine göre gruplandırmamız su yalıtımının önemini ve uygulanış biçimlerini daha iyi anlamamıza yardımcı olacaktır. Su yalıtımı önlemleri; yapısal ve yüzeysel su yalıtımı uygulamaları olmak üzere iki kısma ayrılırlar. Yapısal su yalıtımı ve yüzeysel su yalıtımı uygulamalarında kendi aralarında da çeşitlilik gösteren farklı malzemeler kullanılmaktadır.

YÜZEYSEL SU YALITIMI UYGULAMALARI

Suyun bulunduğu ortam ile yapı arasındaki yüzeylere, kesintisiz olarak su yalıtım malzemelerinin uygulanması ile yapılan tüm işlemler bu gruba girer. Yüzeysel su yalıtımı uygulamalarında kullanılan su yalıtım malzemeleri temel olarak; sürme tip su yalıtım malzemeleri, bitüm esaslı su yalıtım örtüleri ve plastik ve/veya kauçuk esaslı sentetik su yalıtım örtüleri olmak üzere 3 ana ürün grubunda ele alınabilir.

SÜRME TİP SU YALITIM MALZEMELERİ

Uygulama yerinde malzeme üreticilerinin tavsiyeleri doğrultusunda uygun karıştırıcılar ile karıştırılarak hazırlanan veya kullanıma hazır olan türlerinin özel  incelticiler ile seyreltilerek veya doğrudan yüzeye mala, rulo, veya fırça yardımıyla sürülerek veya özel teçhizatlar yardımıyla püskürterek uygulanan malzemelerdir. Sıvı ve toz bileşenden oluşan sürme tip su yalıtım malzemeleri; toz bileşenin muhteviyatına göre sınıflandırılırlar.

ÇİMENTO ESASLI SU YALITIM MALZEMELERİ

Adından da anlaşılabileceği gibi çimento esaslı olup uygun oranlarda su veya özel sıvı bileşen ile karıştırılıp fırça veya rulo yardımıyla sürülerek uygulanan malzemelerdir. Tek bileşenli olan tiplerinde; toz bileşem uygulamadan önce su ile karıştırılarak sürülebilir kıvama getirilir. İki bileşenli olan tipleri ise, toz bileşen ile birlikte ayrı kaplarda temin edilen sıvı bileşenden oluşur. Üretici tavsiyesine göre gerekiyorsa sıvı bileşen ile birlikte su ile de karıştırılabilir. Başlıca kullanım alanları: İçme suyu ve kullanma suyu depoları1 , Yüzme havuzları ve süs havuzları, Bodrumların içten yalıtılması (sadece kristalize ürünler ile), Betondan imal kanallar ve dereler, Betondan imal tüneller ve sığınaklar vb.dir. Çimento esaslı su yalıtım malzemeleri sürülmeden önce uygulama yüzeyinin su ile nemlendirilmesi gereklidir. Çimento esaslı malzemeler uygulama şekline göre ikiye ayrılır.

KRİSTALİZE OLAN ÇİMENTO ESASLI MALZEMELER

Betonun içindeki kimyasallar ile reaksiyona girerek kristal üretirler. Bu kristaller betonun yapısına nüfuz ederek betondaki kapiler (kılcal) boşlukları tıkayarak su yalıtımı sağlar. Kristalize olarak betona işlemenin yanı sıra yüzeyde esnek ve dayanıklı bir katman oluşturarak iki aşamalı koruma sağlarlar. Hem negatif (içten) hem de pozitif (dış) taraftan uygulanabilirler. Tek veya iki bileşenli tipleri mevcuttur.

KRİSTALİZE OLMAYAN ÇİMENTO ESASLI MALZEMELER

Beton, şap ve benzeri yüzeylere kuvvetle yapışırlar, yüksek çatlak köprüleme (bağlama) özelliğine sahiptirler. Sadece pozitif taraftan uygulanırlar. Negatif taraftan kullanıma uygun değillerdir. Rijit, yarı elastik ve tam elastik tipleri vardır.

BİTÜM ESASLI MALZEMELER

En az bir bileşeni BİTÜM içerir. Tek bileşenli ve iki bileşenli türleri vardır. Tek bileşenli olan ürünlerin kullanıma hazır türleri de bulunmaktadır. İki bileşenli tiplerinde ise ikinci bileşen priz hızlandırıcı ve sertleştirici olarak karışıma katılır. Bitüm esaslı sürme su yalıtım malzemeleri  içme suyu depolarında kullanılan ürünler için hijyen raporu gereklidir

Sadece suyun geldiği pozitif taraftan su yalıtımı için mala veya fırça yardımıyla sürülerek veya özel teçhizatlar ile püskürtülerek kullanılırlar. Temel ve perde duvarlarının yalıtımı, Toprak ile temas halindeki alanların yalıtımı, Toprak altında kalan yapıların yalıtımı ve Bitüm esaslı örtüler için astar kat olarak yapılan uygulamalar başlıca kullanım alanlarını oluşturmaktadır. Bitüm esaslı su yalıtım malzemeleri kullanılmadan önce yüzeye astar uygulanması gereklidir.

POLİÜRETAN ESASLI MALZEMELER

 Beton yüzeye fırça, rulo ile sürülerek veya püskürtülerek uygulanan türleri mevcuttur. Kürlerini tamamladıktan sonra süreli olarak elastik kalırlar. Bu tür malzemeler % 400’lere varan oranlarda elastiktir ve çatlak köprüleme özelliğine sahiptirler. Binalarda dıştan temel yalıtımında, teras, bahçe ve otopark çatı yalıtımlarında vb. alanlarda kullanılabilirler. UV (ultra viyole) ışınlarına dayanıklı ve dayanıksız olan, tek veya çift bileşenli tipleri vardır. Poliüretan esaslı sürme malzemelerin kullanılmadan önce yüzeye astar sürülmesi gereklidir. Uygulama öncesi kullanılacak olan astar, poliüretan esaslı sürme su yalıtım malzemesinin özel bir inceltici ile karıştırılması ile elde edilir.

AKRİLİK ESASLI MALZEMELER

Akrilik esaslı bir malzeme olup kopolimer akrilik dispersiyon (dağılım) esaslı bir karışıma sahiptir. Beton yüzeye rulo . 5 veya fırça ile sürülerek veya özel ekipmanlarla püskürtülerek uygulanır. Bu tür malzemeler yüzeye tatbik edilmeden önce astar katmanı uygulanmalıdır. Astar, akrilik esaslı sürme malzemelerin su ile seyreltilmesi ile elde edilir. Birinci kat astar olmak üzere en az üç kat, gerektiğinde de taşıyıcı takviyesiyle uygulama yapılır. UV ışınlarına dayanıklı olan ve olmayan tipleri vardır. Islak hacim, teras vb. yerlerde kullanılabilir. Çok çatlaklı yüzeylerde taşıyıcı takviyesiyle uygulanması önerilir. Akrilik malzemeler kürünü tamamladıktan sonra daima elastik kalır.

BİTÜMLÜ SU YALITIM ÖRTÜLERİ

Bitümlü örtüler bir taşıyıcının alt ve üst yüzeyinin fabrika ortamında homojen olarak bitüm ile kaplanmasından oluşurlar. Bitümlü örtülerde taşıyıcılar; yarı- katı veya sıvı halde bulunan bitümün standart kalınlıklarda uygulanabilmesini sağlamak, su yalıtım örtülerine çekme dayanımı, esneklik vb. fiziksel özellikler kazandırmak amacıyla kullanılır. Bitümlü örtülerde taşıyıcı katman olarak cam tülü, cam dokuma veya polyester keçe kullanılabilir. Aşağıda bitümlü örtülerde kullanılan taşıyıcıların temel özellikleri bulunmaktadır:

 

Taşıyıcı tipi Ağırlık Çekme Mukavemeti (N/5cm) Boy Uzaması (gr/m (%) 2

Boyuna Enine Cam Tülü 50-120 200-300 150-250 2 – 3

Cam Dokuma 150-200 800-1000 600-800

Polyester Keçe 150-350 600-1100 400-800 30-40

Bitümlü örtüler kullanılan bitümün özelliklerine göre okside bitümlü örtüler ve polimer bitümlü örtüler olmak üzere 2 gruba ayrılırlar.

OKSİDE BİTÜMLÜ ÖRTÜLER

Okside bitümlü örtüler kat başına m²’ye 2,00kg. sıcak asfalt ile yapıştırılırlar. Binaların çatı ve temellerinde en az üç katlı uygulanan okside bitümlü örtülerin ülkemizdeki kullanımları oldukça azdır.

POLİMER BİTÜMLÜ ÖRTÜLER

Taşıyıcının polimer bitüm ile belli kalınlıklarda kaplanması ile elde edilen ve belli fiziksel ve kimyasal özellikleri olan su geçirimsiz örtülerdir. Fabrika ortamında 1m eninde 10m boyunda rulolar halinde 2, 3 ve 4 mm kalınlıklarda üretilirler. Polimer bitümlü örtüler binaların çatı ve temellerinde en az iki kat olmak üzere şalümö alevi kullanılarak uygulanırlar.

Polimer Bitümlü Örtülerde kullanılan bitümün performansının artırılması için termo-plastik reçineler ilave edilir. Polimer bitümlü örtüler; bitümde kullanılan bu katkı malzemesine göre ikiye ayrılmaktadır.

 

  1. Plastomerik (APP katkılı) Polimer Bitümlü Örtüler
  2. Elastomerik (SBS katkılı) Polimer Bitümlü Örtüler

 

Plastomerik bitüm (APP katkılı) fiziksel ve kimyasal etkilere oldukça dayanıklı olup, sıcak iklim performansı yüksektir. Uygulama yöntemi şalümo tekniğidir.

Elastomerik bitüm (SBS katkılı) yaşlanma direnci yüksek olup, soğuk iklim performansına sahiptir. Uygulama yöntemi şalümo ve sıcak asfalt tekniğidir.

Genel olarak plastomerik örtüler yüksek akma sıcaklıkları dolayısıyla sıcak iklim bölgelerinde, elastomerik polimer bitümlü örtüler ise düşük soğukta bükülme sıcaklıkları ile soğuk iklim bölgelerinde performans sağlarlar. Genel olarak polimer bitümlü su yalıtım örtülerinin kullanım alanları; binaların temel ve çatıları (eğimli ve teras), tüneller, havuzlar, sulama havuzları, kanaletler vb. olarak sıralanabilir. Her iki yüzü polietilen kaplı, her iki yüzü ince kum kaplı, bir yüzü polietilen bir yüzü ince kum kaplı, bir yüzü polietilen bir yüzü mineral kaplı, bir yüzü ince kum bir yüzü mineral kaplı, bir yüzü polietilen bir yüzü metal folyo kaplı ve bir yüzü ince kum bir yüzü metal folyo kaplı türleri bulunmaktadır.

PLASTİK VE/VEYA KAUÇUK ESASLI SENTETİK SU YALITIM ÖRTÜLERİ

Kauçuk veya plastik hammaddelerinden, ilgili standartlarda öngörülen fiziksel ve kimyasal özelliklerde, taşıyıcılı ve taşıyıcısız olarak imal edilirler. Kalınlıkları 1.2 – 2 mm arasında değişen Sentetik örtülerin genelde bir yüzü ultravioleye karşı dayanıklı hale getirilmektedir. Sıcak hava kaynağı veya mekanik tespit yöntemleriyle tek kat uygulanan su geçirimsiz örtülerdir. Genel olarak kullanım alanları; Temeller, Çatılar, Su depoları, Göletler, Yüzme havuzları, Tüneller, Çöp depolama sahaları, Su arıtma tesisleri vb. olarak sıralanabilir. PVC (Poly-Vinyl-Chloride), TPO (Thermoplastic Poly-Olefin), EPDM (Ethylene-Polypropylene-Di-Monomer), PE (Poly-Ethylene, PE, HDPE, LLDPE) vb. değişik hammaddelerden üretilirler. Değişik renklerde ve yüzey biçimlerinde üretim yapılabilmektedir.

YAPISAL SU YALITIMI UYGULAMALARI

Genel olarak beton elemanların imalatı sırasında imalat kolaylığı sağlamak, betonun kalitesini artırmak, istenen özelliklerin verilmesini sağlamak ve su geçirimsizliği elde etmek amacıyla toz ya da sıvı halde bulunan yapı kimyasallarının katkı olarak kullanılması ile yapımıza su girişini ve etkilerini azaltıcı uygulamalar bütünüdür. Su/çimento oranını düşürerek beton içerisindeki kılcal boşlukları azaltan, beton içerisindeki kapiler boşlukların tıkayan vb. fonksiyonlara sahip beton katkıları ve derz malzemeleri bu gruba girer.

BETON KATKILARI

Taze veya sertleşmiş haldeki beton özelliklerini değiştirmek için karıştırma işlemi sırasında betona belirli oranlarda (çimento dozajının %5’ini geçmeyecek şekilde) eklenen kimyasal maddelerdir. Temel olarak bu katkılar; su azaltıcı, geciktirici, priz geciktirici ve su azaltıcı, Priz hızlandırıcı, Mukavemet hızlandırıcı, Hava sürükleyici, Don etkisine karşı koyucu, Su geçirimsizlik temin edici vb. fonksiyonları yerine getirmek için kullanılır. Su azaltıcı ve akışkanlaştırıcı katkılar, çimento taneciklerinin yüzeylerini kuşatarak yüzeylerin negatif yükünü arttırır. Negatif yüklenen tanecikler elektrostatik kuvvetle birbirlerini iterek karışımın daha su ile işlenebilirliğini sağlayıp betonun mukavemeti arttırır. Akışkanlaştırıcılar, su/çimento oranını düşürerek beton içerisindeki kılcal boşlukların azalmasını sağlarlar. Bunlar demir donatının beton ile iyice sarılmasına yönelik katkılardır. Akışkanlık karışım suyunun hacimsel oranı değiştirilmeden sağlanır. Normal akışkanlaştırıcılar; C 18-C 25 sınıfı betonlarda kullanılırlar. C=300 kg/m3 için % 0.4 veya 1,2 kg/m3 olarak katılırlar. Karışım suyuna veya taze betona doğrudan katılırlar. Karışım miktarı iklim koşullarına ve beton sınıfına göre farklılık gösterir. Bu sebeple su azaltma ve dayanım artışları da değişim gösterir. Betonu olduğundan daha akıcı kıvama gelmesini sağlayarak işlenebilirlik sağlarlar. Süper akışkanlaştırıcılar; C 30 ve üstü beton sınıflarında kullanılırlar. Dozaj olarak C=350 kg/m3 için % 1.0 veya 3.5 kg/m3 alınır. Optimum dozaj çimento, agrega kalitesine, su/çimento oranına ve . 8 ortam koşullarına bağlıdır. Yüksek yapılardaki betonlarda, prefabrike elemanlarda, enjeksiyon işlerinde kullanılmaktadırlar. Süper akışkanlaştırıcılar ilk dayanımları hızlandırma etkisi ile erken kalıp alma imkânı sağlarlar, beton yüzeyinin kompakt ve düzgün olmasına yardımcı olurlar, ayrıca betonun yerleşmesini kolaylaştırırılar. Priz Ayarlayıcılar; Betonun işlenebilirlik süresini azaltmak veya geciktirmek amacıyla kullanılan katkılardır. Karışım suyuna veya yeni hazırlanmış betona eklenerek kullanılırlar. Priz geciktiriciler sıcak iklimlerde veya yerleştirme koşullarının zor olduğu durumlarda akışkan beton üretilmek ve işlenebilirlik süresini uzatmak amacıyla kullanılırlar. Çimento ağırlığının % 0,5 – % 3,0 ‘ü oranında ortam şartlarına, çimento ve agrega kalitesine, şantiye gereksinimlerine bağlı olarak sarf edilirler. Priz hızlandırıcılarsa betonun daha çabuk yerleştirilmesi ve yüksek, erken mukavemet kazanması istenen durumlarda kullanılırlar. Dona karşı dayanıklılığı arttırırlar. Su Geçirimsizlik Sağlayıcılar; betonda boşlukların doldurulması prensibine dayanır. Bir anlamda da akışkanlaştırıcı katkılardır. Çatlaksız bir betonda betona nüfuz eden suyun hacmi, buharlaşan suyun hacminden daha düşük ise betonun su geçirimsiz olduğundan bahsedilebilir. Su geçirimsizlik sağlayıcılar içerdikleri kimyasal maddeler sayesinde betondaki kılcal boşlukların içerisini su itici tabakalar halinde doldururlar, böylece su emmeyi azaltırlar. Su beton içine basınç altında nüfuz etse bile kılcal boşluklardaki şişme etkileri sayesinde yoğun bir çimento matrisi meydana getirerek geçirimsizlik sağlarlar. Su yapılarında, barajlarda, prekast elemanlarda, tünellerde, temel, bodrumlarda vs. kullanılırlar. Çimento ağırlığının % 0.5 oranında katılırlar. Hava Sürükleyiciler; Hava sürükleyici beton katkıları betonlarda hava kabarcıklarını yayarak işlenebilirliği arttırır. Otoyollar, Uçak pistleri, yarış pistleri, barajlar gibi dayanıklı beton imalatı için kullanılan bu katkılar çok miktarda, düzgün ve uygun büyüklükte dağılmış hava kabarcıklarının oluşmasını sağlar. Dona karşı ve buz çözücü tuz etkilerine karşı direnci ve işlenebilirliği arttırırlar. Rötre Azaltıcı Katkılar; Karışım suyunu azaltarak düşük çökme değerleri elde edilmesi yolu ile rötre miktarının azaltılmasını sağlayan katkılardır.

SIVA VE TIKAÇ MALZEMELERİ

Aktif su kaçaklarını genleşerek tıkayan şok prizli su tıkaçlarıdır. Suyla karıştırılarak kullanılırlar. Çatlak, boşluk ve deliklerden sızan ya da basınçlı şekilde gelen suların acil olarak durdurulması amacıyla uygulanırlar. Temel olarak su yalıtımı uygulamalarının yapılmasını engelleyen su girişlerini geçici bir süre ile durdurarak zaman kazandırırlar.

DERZ MALZEMELERİ

Betonarme yapılar uygun oranlarda çimento, kum, agrega ve sudan oluşan karışımın kalıp içerisine dökülmesi ile inşa edilirler. Yatay ve düşey betonarme elemanlar ayrı kalıplarda dökülür. Dolayısıyla farklı zamanlarda dökülen yatay ve düşey yapı elemanları arasında boşluklar meydana gelir. Bu boşluklara “yapısal derz” denir. Yapısal derzlerin yanı sıra; betonarme kütlenin genleşmesi sonucu beton bütünlüğünün bozulmamasını sağlayacak şekilde yatay elemanlar ayrı ayrı dökülürler. İki yatay eleman arasında kalan boşluklara ise “genleşme derzi” denir. Derzler yapılara suyun girebileceği bir diğer hassas bölgedir. Bu hassas bölgelerden suyun yapıya girişini önlemek için derz malzemeleri kullanılır. Temel olarak bu malzemeler; betonun iç yüzeyine, bünyesine veya dış yüzeyine uygulanabilir ve suyun girişinin engellenmesi veya güçleştirilmesi prensibi ile kullanılırlar.

ÇATI VE CEPHE KAPLAMALARI ALTINDA KULLANILAN SU YALITIM MALZEMELERİ

Sürekli olmayan çatı ve cephe kaplamaları altında su yalıtımı amacıyla kullanılan bu ürünler, esasına göre bitüm esaslı kiremit altı örtüleri ve plastik/kauçuk esaslı (nefes alan) su yalıtım örtüleri olmak üzere iki alt gruba ayrılır. Bu ürünler temel, teras, havuz vb. detaylarda kullanılmaz, sadece çatı veya cephe kaplamalarının altında su yalıtımı amacıyla uygulanır.

KİREMİT ALTI ÖRTÜLERİ

Kiremit gibi süreksiz çatı kaplamaları ile inşa edilen eğimli çatılarda sağnak yağmur, fırtına, ve kar birikmesi durumlarında meydana gelen su sızıntılarının yapıya sirayet etmemesi amacıyla kullanılan kiremit altı örtüleri, okside veya polimer bitümden üretilir. Bitüm esaslı kiremit altı örtülerinin karton veya cam tülü taşıyıcılı türleri bulunmaktadır. Geniş başlı çiviler ile tespit edilen bu ürünler genel olarak 1mm veya 1,5mm kalınlıklarında üretilirler. Bitüm esaslı su yalıtım örtülerinin su buharı geçişine karşı dirençleri yüksektir

PLASTİK/KAUÇUK ESASLI NEFES ALAN SENTETİK SU YALITIM ÖRTÜLERİ

Kiremit gibi süreksiz çatı kaplamaları ve yalı baskısı formundaki cephe kaplamaları ile gerçekleştirilen cephe ve eğimli çatılarda iklim koşullarının etkileri dolayısıyla meydana gelen su sızıntılarının yapıya sirayet etmemesi amacıyla kullanılır. Nefes alan su yalıtım örtüleri, sonsuz uzunluktaki sentetik (HDPE Polietilen) esaslı liflerin ısıl olarak bağlanmasıyla elde edilirler. Mekanik olarak (çivi ile) uygulama yüzeyine tespit edilirler. Nefes alan su yalıtım örtülerinin en önemli özelliği yapıdan dışarıya doğru olan su buharı geçişini engellemeden su geçirimsiz bir katman oluşturmalarıdır. Sadece eğimli çatılarda ve cephelerde kaplama altında kullanılırlar.