ses izolasyonu

Gürültü, günümüzde çevre kirliliğinin bir boyutu olarak mühim bir problem oluşturmakta ve sebebi ilk anda analiz edilemeyen pek çok sağlık problemine yol açmaktadır. Ses izolasyonu ile alakalı çalışmalar ve gürültü denetimi, sıhhatli ve huzurlu bireyler, temiz bir çevre, ilgi ve iş veriminin artırılarak iş kazalarının önlenebilmesi konularında ülkemiz ve insanlarımız için büyük ehemmiyet taşımaktadır.

Doğru olarak yapılacak ses izolasyonu;  Stresin de başlıca kaynağı olan gürültünün zararlı etkilerinden korunarak sağlıklı ve konforlu yaşam alanları oluşturulmasını sağlar.  İş yerlerinde gürültü, çalışanların verimini düşürmekte ve hatta fabrika, imalathane gibi endüstriyel tesislerde dikkat dağılması sonucunda iş kazaları meydana gelmektedir. Dolayısıyla ses izolasyonu, çalışanların iş veriminin artması ve iş kazalarının azaltılmasını sağlar.

Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan araştırmalar sonucunda gürültünün çocuklarda uzun dönemli hatırlama ve kavrama yeteneklerinin azalmasına neden olduğunu ortaya koymaktadır. Ses izolasyonu, gürültünün eğitim kalitesini azaltıcı etkisini ortadan kaldırır.

Ses İzolasyonu Nedir, Niçin Önemlidir?

Ses izolasyonu, yaşanılan konut, okul, iş yeri gibi binalar ile çevreyi istenmeyen seslerden yalıtarak gürültünün zararlı etkilerinden korunmak; kayıt stüdyoları, sinema, konser salonu gibi mekanları istenmeyen seslerden yalıtarak gerekli kullanım koşullarını oluşturmak; jeneratör, hidrofor, kalorifer gibi gürültü mahalleri yalıtarak çevreye yaydıkları gürültüyü azaltmak amacı ile yapılan uygulamalara denir.

Ses izolasyonu, asli olarak gürültünün insan üstünde oluşturacağı olumsuz etkilerini en aza indirgemek amacıyla alınacak önlemleri kapsar. Gürültü, düzensiz yapılır, farklı frekans komponentlerine sahip olan ve genelde vakte göre değişen, istenmeyen ses topluluğudur. Kısaca rahatsız edici ses olarak tariflenen gürültü, günümüzde kentleşmenin doğal bir neticesidir. Genellikle kentleşmenin plansız yürüdüğü bölgelerde gürültü insan sağlığına ve konforuna zarar veren etkenler arasındadır. Çevredeki bir fabrikanın çıkardığı rahatsız edici sesler, havaalanı çevresindeki yerleşim bölgesinde duyulan kuvvetli gürültü, satıcı sesleri, trafik sesleri, komşudan gelen sesler, insanlardan değişik dozlarda gürültü olarak algılanarak rahatsız edici olabilir.

Gürültü neticesinde fabrika gibi endüstriyel tesislerde çalışanların verimi düşerek, dikkatleri  dağılır ve bunun sonucunda iş kazaları meydana gelir. Gürültü nedeniyle iş verimliliğinin düşmesi, ekonomik olarak kurumlara da zarar verir. Benzer bir etki, eğitim gören öğrenciler üzerinde de görülür. Gürültüye maruz kalan öğrenciler dikkatleri dağılarak konsantrasyonları bozulduğu için verilen bilgileri verimli bir şekilde anlayamaz.

Bazı ortamlarda ise düşük ses seviyesi, işin en mühim olaylarından biridir. Radyo yayıncılığında ve müzik stüdyolarında ses düzeyinin düşük olmasının gerekmesi, bir hastanede hastalara sessiz ve huzurlu bölge oluşturmak, okulda dışarıdan gelen gürültüleri kesmek, bina yapım adımında halledilmesi gereken sorunlardır. Yapılarda huzurlu bir bölge sağlamak amacıyla gürültüyle mücadele etmek gerekir. Gürültüyle mücadelede asli olarak iki teknik kullanılır. Bu teknikler, akustik planlama ve ses yalıtımıdır. Akustik planlama, kapalı bölgedeki yansıma süresinin düzenlenmesidir. Ses yalıtımı ise yapı elemanları aracılığı ile iletilen seslerin miktarlarını azaltmak amacıyla oluşturulan işlemdir.

Ses İzolasyonu Neden Gereklidir?

Bilimsel ve teknolojik ilerlemeler neticesinde toplum hayatında ortaya çıkan gürültü sorunu, ülkemizde de giderek ehemmiyet kazanmaya başlamıştır. Çağdaş hayat konforunun ayrılmaz bir parçası olan gürültü kontrolü, yeni tasarlanan konut projelerinde de ön plana çıkmaya başladı. Bütün bu ilerlemelere rağmen, Türkiye’de şimdilik, ciddi ve tutarlı sayılabilecek bir adım atılmadı.

Oysa, kullanım amacına göre ses seviyesi, dinlenme alanlarında 25, tiyatro ve konferans salonlarında 30, otel odalarında ise 35 desibeli geçmemesi gerekiyor. Binaların yatak odalarında 35’i, oturma odalarında 40, banyo, mutfak gibi servis bölümlerinde de 70 desibeli aşmamalı. Küçük ölçekli fabrikalarda 70, büyük ölçekli fabrikalarda da ses seviyesi maksimum 80 olması gerekiyor.

Buna rağmen, kalkış halindeki bir jet uçağının 25 metre mesafedeki ses basıncı 140 desibel olurken, çok gürültülü bir fabrikada çelik perçin işleminin 5 cm’de 100 desibele kadar çıkabiliyor. Susturucusuz yapılan bir yol kazısının 7 metre mesafedeki ses basınç seviyesi de 90 desibel oluyor. Çalar saat zilinin 80, saatte 50 kilometre süratle giden otomobilin kabin içerisinde 70, normal konuşmada 50, oturma odasında ise 40 desibel oluyor. Bütün bunlar gürültü kirliğinin en mühim ögelerini oluşturuyor.

Yapılan ölçümler, bilhassa İstanbul ve İzmir’deki konutların çoğunluğunda konut içi gürültü seviyesinin rahatsız edici boyutlarda olduğunu gösteriyor. Bu durum, yeni projelerin dışındaki konutlarda ses yalıtımına şimdilik özen verilmediğini gösteriyor. Bütün bunlara rağmen, 60 desibelin üzerindeki gürültü basıncı, fiziksel ve ruhsal bakımdan zarara yol açıyor ve insan sağlığı yönünden tehlike oluşturuyor.

Ses Yalıtımının İşlevi

Ses yalıtımı, bir nevi ısı yalıtımına benzer. Bir ses yutucu malzeme ile enerjinin bütününün yutulması beklenmemelidir. Bu nedenle, gürültü oranında 10 desibelden daha çok bir azalma beklenmesi kolay olmadığı gibi ekonomik de olmamaktadır. 10 desibel azalma, gürültü seviyesinin yarı yarıya azalması manasına gelir. Gürültünün kendi kaynağında yok edilmesi ihtimali olmadığında, ortamda yayılmasını engellemek amacıyla lüzumlu tedbirlerin alınması da gerekir.

Bu tedbirler, sesin yayıldığı ortama engel, panel ya da duvar yapılması ile sağlanabilir. Bu halde engel malzemenin ses iletim kaybı ve ses yalıtım seviyesi mühim rol oynar. Ortamdaki sıcaklık yükseldikçe sesin hızı artmakta, basınç artınca ses hızı da düşmektedir. Ses izolasyonu, ses geçiş kaybının arttırılması manasına gelir ve gürültü kontrolünü içerir. Ortamdan kaynaklanan hava seslerinin bitişikteki mekana geçmesinin önlenmesi ve darbe ile meydana gelen katı cisimlerde yayılan sesin yalıtılmasını kapsar. Bina içerisindeki insanları rahatsız eden sesin yayıldığı yolları yok etmek veya konser salonu, sinema, kütüphane, stüdyo gibi alanlarda dışarıdan gelen sesi azaltmak gerekir. Bu sebeple ses yalıtımı bütün bölme elemanlarının cam yünü ve taş yünü gibi mineral temelli malzemeler ya da poliüretan ya da melamin temelli akustik köpükler ile yalıtılması ile yapılmalıdır.