Dilatasyon ve Profili nedir?

Yan yana yapılan ve birbirinden bağımsız olan yapıların arasında oluşturulan boşluğa dilatasyon denir. Farklı genleşmelerinden ve bina hareketlerinden dolayı oluşabilecek hasarları önlemek için bırakılan boşluklardır. Bu boşluklar üzerine takılan profillere dilatasyon profili denir.

Dilatasyon Profili neden takılır?

Dilatasyon profili bina ile çalışan bir profildir. Alüminyum, pvc gibi farklı çeşitleri vardır. Kullanılacak bölüme göre farklı imalatlarda alternatif olarak yapılabilir. Bu profillerin takılma amacının en büyük nedeni hem mevcut boşluğu hareket anında kırılıp çatlamayacak bir malzemeyle kapatmak ve su yalıtımı sürekliliğini sağlamaktır.

Nasıl takılır?

Dilatasyon profili imalatı seçilen profile göre değişiklik gösterir. Eğer alüminyum bir profil ise profilin cepheye basacağı bölümler mastiklendikten sonra uygun vida ile vidalanır. İmalat sonunda profil yanında boşluklar kalmış ise uygun malzeme ile doldurulur. Seçilen profil fileli ise fileli sıva yapılmaya başlandığında profil filesi cepheye sıva ile yapıştırılır ve cepheden gelen file, dilatasyon profili filesinin üstüne binerek devam eder. Yani her malzemenin kendine özgü bir imalatı vardır. Önemli olan takılan profilin terazisinde, mastarında ve boşluk bırakılmadan takılmasıdır.
Alternatif olarak; genişliği çok fazla olmayan dilatasyon boşluklarına fitil adı verilen malzeme sıkıştırıldıktan sonra üzerine genelde dilatasyon derzi olarak geçen yapı kimyasalı sürülebilir. Bu imalatta da aynı şekilde dilatasyon boşluğuna su girmemesi için sürülen malzemenin boşluksuz sürülmesi çok önemlidir.
Profiller vidalanır iken paslanmaz vida kullanılır ise hem ileride cepheye pas akma sorununu, hem de vidaların paslanıp kırılma veya kendini bırakma sorununu ortadan kaldırmış oluruz.

DİLATASYON DERZİ

Dilatasyon derzi, farklı geometrilere sahip yapıların veya büyük genişlikteki yapıların belli noktalardan bölünerek iki ayrı parça olarak çalışmasını sağlayan yapı boşluklarıdır. Dilatasyon derzi, yapıların düzensizliklerini yok etmek amacıyla da kullanılabilir. Buna örnek olarak 7 katlı bir binanın bir kısmı sadece 3 kat yükselecek ise 3 kat yükselecek kısmı 5 cm (misal) boşluk bırakarak ayrı bir yapışmış gibi çözmek 7 kat yükselen yapıyı rahatlatacaktır. Çünkü yapı düzensiz bir yapıdan kurtulacak ve buna göre aldığı yükler de azalacaktır. Ayrıca, dilatasyon derzleri bitişik nizam yapılarda kullanılır ve dilatasyon mesafesi yönetmeliklerce belirlenir.
Uzunluğu 100 – 200 metreyi veya daha fazla olan endüstriyel yapılarda ise yapı genellikle 60 metreyi geçmeyecek bölgelerden dilatasyon derzi ile ayrılır. Bu şekilde yapının farklı bölgelerinde farklı hareketler yapması önlenmek istenir. Yapının etkin dinamik modları azalacaktır ve buna bağlı olarak yapının daha düzenli bir davranış göstereceği varsayılabilir.
Deprem durumunda eğer yeterli dilatasyon derzi mesafesi bırakılmazsa eğer depremde yapılar birbirine hasar verir. Buna ek olarak bitişik nizam yapıların kat seviyelerinin de birbiri ile aynı olması istenir çünkü aksi takdirde deprem durumunda deprem yüküne ek olarak yapıların birbirine ek kesme kuvveti uygulamasına neden olur.